คู่มือประเทศ LGBTQ+ — ฮ่องกง

หลักฐานโบราณคดีชี้ว่ามีผู้คนตั้งถิ่นฐานในฮ่องกงมาราว 6,000 ปี และหน่วยงานโบราณคดีของฮ่องกงบันทึกชุมชนชายฝั่งยุคหินใหม่ไว้

หลังสงครามฝิ่นครั้งที่หนึ่ง สนธิสัญญานานกิงยกเกาะฮ่องกงให้อังกฤษ และเริ่มยุคการปกครองอาณานิคมยาวนานกว่าศตวรรษ

ในปี 1860 เกาลูนทางใต้ของถนน Boundary ถูกยกให้อังกฤษ และปี 1898 นิวเทร์ริทอรีส์ถูกเช่าให้อังกฤษ 99 ปี ข้อตกลงเหล่านี้กำหนดโครงร่างอาณาเขตฮ่องกงสมัยใหม่

ญี่ปุ่นโจมตีฮ่องกงวันที่ 8 ธันวาคม 1941 และกองกำลังอังกฤษยอมจำนนวันที่ 25 ธันวาคม การยึดครองกินเวลาสามปีแปดเดือนจนญี่ปุ่นยอมแพ้ในปี 1945

หลังสงคราม ประชากรฮ่องกงเพิ่มจากราว 600,000 คนในสิงหาคม 1945 เป็นราว 1.8 ล้านคนปลายปี 1947 และประมาณ 2.2 ล้านคนราวปี 1950 การอพยพและการฟื้นฟูเปลี่ยนเมืองอย่างมาก

ภาคการผลิตขยายตัวรวดเร็วหลังสงคราม ทำให้ฮ่องกงเปลี่ยนจากท่าเรือการค้าเป็นศูนย์ผลิตเพื่อส่งออก โดยสิ่งทอ เสื้อผ้า พลาสติก และอิเล็กทรอนิกส์มีบทบาทสำคัญ

ข้อพิพาทแรงงานในปี 1967 ยกระดับเป็นเหตุรุนแรง การวางระเบิด และการเผชิญหน้าหลายเดือน หลังวิกฤตเกิดการปรับระบบตำรวจและความพยายามปฏิรูปการบริหารกับสังคม

เมื่อค่าการผลิตสูงขึ้นและเครือข่ายโรงงานในภูมิภาคขยายตัว เศรษฐกิจฮ่องกงจึงหันไปสู่การค้า โลจิสติกส์ การเงิน และบริการมากขึ้น บทบาทศูนย์ธุรกิจระหว่างประเทศเด่นชัดขึ้นก่อนปี 1997

จีนและสหราชอาณาจักรลงนามปฏิญญาร่วมเมื่อ 19 ธันวาคม 1984 กำหนดกรอบการถ่ายโอนอธิปไตยในปี 1997 และโครงสร้างของเขตบริหารพิเศษในอนาคต

กฎหมายพื้นฐานได้รับรองเมื่อ 4 เมษายน 1990 และมีผล 1 กรกฎาคม 1997 เมื่อจีนกลับมาใช้อธิปไตยเหนือฮ่องกงและจัดตั้งเขตบริหารพิเศษ โดยกรอบรัฐธรรมนูญยึดหลัก “หนึ่งประเทศ สองระบบ”

ปี 2019 ฮ่องกงเผชิญการประท้วงขนาดใหญ่และความไม่สงบหลายเดือน ต่อมา 30 มิถุนายน 2020 กฎหมายความมั่นคงแห่งชาติฮ่องกงมีผลและเปลี่ยนสภาพแวดล้อมทางกฎหมายเกี่ยวกับความผิดด้านความมั่นคงและกิจกรรมการเมืองสาธารณะอย่างมีนัยสำคัญ

พระราชบัญญัติคุ้มครองความมั่นคงแห่งชาติมีผล 23 มีนาคม 2024 ทำให้การออกกฎหมายท้องถิ่นตามมาตรา 23 ของกฎหมายพื้นฐานครบถ้วน พร้อมเพิ่มและปรับปรุงความผิดและอำนาจบังคับใช้ด้านความมั่นคง

AIDS Concern ก่อตั้งในปี 1990 เป็น NGO แรกของฮ่องกงที่มุ่งเรื่อง HIV/AIDS และมีสายด่วนตั้งแต่ระยะแรก ก่อนขยายงานเข้าถึงชายเกย์และชุมชนอื่น

ฮ่องกงยกเลิกโทษอาญาสำหรับเพศสัมพันธ์ชายโดยยินยอมในพื้นที่ส่วนตัวในปี 1991 แต่เดิมกำหนดอายุยินยอมที่ 21 ปีอย่างไม่เท่าเทียม ต่อมาศาลและการแก้กฎหมายจึงลบความแตกต่าง

AIDS Concern บันทึกการทำงานป้องกัน HIV ในชุมชนเกย์ตั้งแต่ปี 1995 และการตรวจเชิงรุกในซาวน่าเกย์ตั้งแต่ปี 2001 กลายเป็นส่วนสำคัญของโครงสร้างสุขภาพชุมชน

หลังเทศกาล LGBT+ แรกของฮ่องกง เกิดเครือข่ายชุมชนในปี 1999 และปรับโครงสร้างเป็น Pink Alliance ในปี 2011 ต่อมาจดทะเบียนเป็นองค์กรการกุศลและยังทำงานสาธารณะ

ประวัติของผู้จัดระบุว่า 15 ตุลาคม 2004 คือขบวน Pride ฮ่องกงครั้งแรก มีผู้ร่วมราว 100 คน ส่วนปี 2008 เป็นการเริ่มต้นสายการจัดงานยุคต่อมา ไม่ใช่ครั้งแรกในประวัติศาสตร์

ระหว่างปี 2005–2008 กลุ่มท้องถิ่นจัดกิจกรรมสาธารณะเกี่ยวกับ IDAHO ต่อเนื่อง และปี 2008 คณะผู้จัดเฉพาะจัด “Celebrate Love” มีผู้ร่วมมากกว่า 1,000 คน วางสายงาน Pride ประจำปีสมัยใหม่

คดี Leung TC William Roy ปี 2005 วินิจฉัยว่าบทบัญญัติอายุยินยอมที่เลือกปฏิบัติต่อชายรักชายหลายส่วนขัดรัฐธรรมนูญ ต่อมาการแก้กฎหมายทำให้อายุเท่ากันที่ 16 ปี ไม่ควรอธิบายว่าคำพิพากษาเดียวแก้ทุกมาตราทันที

คำพิพากษา Yau Yuk Lung ปี 2007 ยกเลิกการปฏิบัติที่เลือกปฏิบัติในกฎหมายอาญาและเสริมหลักความเท่าเทียม แต่ฮ่องกงยังไม่มีกฎหมายต่อต้านการเลือกปฏิบัติฉบับเดียวที่ครอบคลุมรสนิยมทางเพศ อัตลักษณ์ทางเพศ และอินเตอร์เซ็กซ์ทุกภาคส่วน

Queer Straight Alliance จดทะเบียนอย่างเป็นทางการในปี 2008 เป็นเครือข่ายนักศึกษาที่เชื่อม LGBTQ+ และพันธมิตรในมหาวิทยาลัยฮ่องกง และยังมีงานสาธารณะในปี 2026

Pink Dot Hong Kong จัดงานครั้งแรกในปี 2014 เพื่อแสดงการสนับสนุนความหลากหลายทางเพศและเพศสภาพต่อสาธารณะ และในปี 2026 ยังมีรายการออนไลน์และเวทีพูดคุย

คดี QT v Director of Immigration ศาลอุทธรณ์สูงสุดไม่ยอมรับการปฏิบัติที่ต่างกันต่อคู่ชีวิตเพศเดียวกันในการขอวีซ่าผู้ติดตาม ปัจจุบันแนวทางตรวจคนเข้าเมืองรับการสมรส/หุ้นส่วน/สหภาพเพศเดียวกันจากต่างประเทศที่เข้าเกณฑ์ภายใต้เงื่อนไขทั่วไป

ชัยชนะของ Leung Chun Kwong ทำให้ศาลกำหนดความเท่าเทียมด้านสวัสดิการคู่สมรสข้าราชการและการยื่นภาษีร่วมสำหรับการสมรสเพศเดียวกันในต่างประเทศ แต่ไม่ได้สร้างสมรสเท่าเทียมในฮ่องกง

กฎหมายฮ่องกงไม่ได้ให้สถานะผู้ปกครองตามกฎหมายที่เหมือนกันแก่คู่รักเพศเดียวกันทั้งสองคนโดยอัตโนมัติ ศาลอาจสั่งเรื่องผู้พิทักษ์ การเลี้ยงดู หรือการดูแลตามประโยชน์สูงสุดของเด็ก แต่ไม่ใช่ความเท่าเทียมในการรับบุตรร่วมโดยทั่วไป

คดี Sham Tsz Kit ศาลอุทธรณ์สูงสุดไม่ได้รับรองสิทธิตามรัฐธรรมนูญในการสมรสเพศเดียวกัน แต่เสียงข้างมากวินิจฉัยว่ารัฐมีหน้าที่เชิงบวกต้องจัดกรอบกฎหมายทางเลือกที่รับรองคู่ชีวิตเพศเดียวกันพร้อมสิทธิและหน้าที่ที่เหมาะสม

คดี Q & Tse ศาลอุทธรณ์สูงสุดเห็นว่าการบังคับให้ผ่าตัดแปลงเพศครบทั้งหมดเพื่อเปลี่ยนเพศบนบัตรประชาชนฮ่องกงนั้นไม่เป็นสัดส่วน คำตัดสินเกี่ยวกับเครื่องหมายบนบัตร ไม่ได้สร้างระบบ self-ID สำหรับเพศตามกฎหมายทั้งหมด

ตั้งแต่ 3 เมษายน 2024 ไม่บังคับผ่าตัดแปลงเพศครบทั้งหมดเพื่อเปลี่ยนเพศบนบัตร HKID แต่ยังมีเงื่อนไขด้านการผ่าตัด การแพทย์/ฮอร์โมน และการพำนัก จึงไม่ใช่ self-ID แบบไม่มีข้อจำกัด และเครื่องหมายบนบัตรไม่ได้กำหนดเพศตามกฎหมายทุกกรณี

คดี Ng Hon Lam ศาลยืนยันการคุ้มครองไม่ให้กีดกันคู่สมรสเพศเดียวกันที่แต่งงานต่างประเทศอย่างเลือกปฏิบัติจากมรดกกรณีไม่มีพินัยกรรมและบทบัญญัติที่เกี่ยวข้อง เป็นการรับรองจากคดี ไม่ใช่สมรสเท่าเทียมทั่วไป

รัฐบาลเสนอร่างทะเบียนคู่ชีวิตเพศเดียวกันในปี 2025 เพื่อตอบสนองคำพิพากษาปี 2023 แต่สภานิติบัญญัติปฏิเสธในการอ่านครั้งที่สองวันที่ 10 กันยายน 2025 ด้วย 14 ต่อ 71 เสียง งดออกเสียง 1 ณ 14 กันยายน 2026 ยังไม่มีทะเบียนตามร่างนี้ที่มีผลใช้

Pink Alliance, Queer Straight Alliance และ AIDS Concern ยังมีกิจกรรมสาธารณะในปี 2026 ส่วนเว็บไซต์ทางการของ Transgender Resource Center ระบุว่าหยุดดำเนินงานตั้งแต่ปี 2026 และอีเมลไม่ใช่ช่องปรึกษาหรือช่วยเหลือ จึงไม่ควรนำเสนอเป็นบริการแนวหน้าในปัจจุบัน